شناخت انواع آستین در لباس هایی که هر روز می پوشیم یکی از مهم ترین نکاتی است که در طراحی الگو باید به آن پرداخت. آستین یکی از مهم ترین اجزای لباس است و شکل آن می تواند فرم شانه، میزان آزادی حرکت، ظاهر بالاتنه و حتی حس کلی یک لباس را تغییر دهد.
بنابراین برای آشنایی با انواع آستین در طراحی و دوخت لباس، فقط شناخت نام مدل ها کافی نیست؛ باید تفاوت میان ساختار آستین، شکل ظاهری، حجم و محل اتصال آن را نیز شناخت. منابع تخصصی خیاطی مانند Threads Magazine سه ساختار مهم Set-in، Raglan و Dolman را از الگوهای پایه آستین معرفی می کنند که بسیاری از مدل های دیگر با تغییر همین ساختارها شکل می گیرند.
در تجربه ای که از بررسی الگوهای مختلف لباس می توان به آن رسید، یکی از اشتباهات رایج این است که هر آستین را فقط با ظاهرش دسته بندی کنیم. برای مثال، رگلان روش اتصال آستین به تنه را توصیف می کند، در حالی که پفی به حجم آستین اشاره دارد. به همین دلیل یک لباس می تواند هم زمان آستین رگلان و پفی داشته باشد یا آستین دوبل آن از ساختار رگلان استفاده کند.
آستین معمولی یا Set-in؛ پایه بسیاری از لباس ها
آستین Set-in همان ساختاری است که در بسیاری از تی شرت ها، پیراهن ها، کت ها و لباس های روزمره دیده می شود. در این روش، آستین به صورت قطعه ای جداگانه برش می خورد و سپس در حلقه آستین به بدنه دوخته می شود.
ویژگی مهم این مدل، مشخص بودن محل اتصال آستین و شانه است. به همین دلیل فرم شانه در لباس های Set-in معمولاً واضح تر از مدل هایی مانند رگلان یا دولمن دیده می شود.
Threads Magazine در آموزش ساخت آستین توضیح می دهد که آستین Set-in یکی از ساختارهای پایه است و می توان با تغییر الگوی آن مدل های مختلفی ایجاد کرد. در دوخت این مدل، هماهنگی تاج آستین با حلقه آستین اهمیت زیادی دارد و اجرای نامناسب می تواند باعث ایجاد چروک یا کشیدگی شود.
به نظرم اگر کسی تازه وارد طراحی لباس شده باشد، یادگیری این مدل نقطه شروع مناسبی است؛ زیرا درک رابطه میان تاج آستین، حلقه آستین و خط شانه، پایه خوبی برای فهم مدل های پیچیده تر ایجاد می کند.
آستین رگلان؛ ساختاری متفاوت برای خط شانه
آستین رگلان یکی از شناخته شده ترین مدل ها در لباس های اسپرت و کژوال است. تفاوت اصلی آن با آستین معمولی در خط اتصال قرار دارد؛ در این مدل، درز آستین به صورت مورب از قسمت نزدیک یقه به سمت زیر بغل امتداد پیدا می کند.
Britannica نیز در تعریف Raglan، این مدل را آستینی معرفی می کند که اتصال آن به لباس تا ناحیه یقه امتداد دارد. نام این آستین نیز از لرد رگلان گرفته شده است.
در مقایسه ای که میان یک تی شرت معمولی و رگلان انجام می شود، تفاوت اصلی را می توان در فرم شانه مشاهده کرد. در مدل معمولی، خط شانه و حلقه آستین مشخص تر هستند، اما در رگلان خط مورب باعث می شود قسمت شانه و آستین پیوسته تر دیده شوند.
این مدل به دلیل ظاهر اسپرت خود در تی شرت های ورزشی، لباس های بیسبالی و پوشاک کژوال کاربرد زیادی دارد. البته رگلان بودن به خودی خود به معنای راحت تر بودن لباس نیست؛ آزادی حرکت همچنان به الگو، اندازه و جنس پارچه وابسته است.
«بیشتر بخوانید:
آستین کیمونو و دولمن؛ آزادی بیشتر در قسمت زیر بغل
آستین دولمن و کیمونو از مدل هایی هستند که در آن ها ارتباط آستین با بدنه نسبت به Set-in یکپارچه تر است. در مدل دولمن، خط حلقه آستین معمولاً پایین تر قرار می گیرد و قسمت زیر بغل فضای آزاد بیشتری دارد.
Threads در آموزش اصلاح الگوی Dolman Sleeve توضیح می دهد که این مدل به دلیل فرم خاص حلقه و اتصال خود، نیاز به کنترل حجم در قسمت زیر بغل دارد. افزایش بیش از اندازه این فضا می تواند فرم لباس را بسیار آزاد و حجیم کند.
در تجربه ای که از بررسی لباس های آزاد داشتم، این مدل زمانی نتیجه خوبی می دهد که گشادی زیر بغل با فرم کلی لباس هماهنگ باشد. اگر بیش از اندازه آزاد باشد، لباس هنگام پایین بودن دست حالت افتاده پیدا می کند؛ اگر هم بیش از حد محدود شود، مهم ترین مزیت این ساختار یعنی آزادی حرکت کاهش پیدا می کند.
آستین کیمونو نیز از نظر طراحی به بدنه لباس وابستگی زیادی دارد و در بسیاری از الگوها آستین و تنه به صورت یکپارچه طراحی می شوند. نتیجه معمولاً ظاهری آزاد و بدون خطوط پیچیده در قسمت شانه است.
آستین پفی؛ ایجاد حجم در بالاتنه
آستین پفی یکی از مدل هایی است که با افزایش حجم پارچه و ایجاد چین یا پیلی در قسمت مشخصی از آستین ساخته می شود. این حجم ممکن است در تاج آستین، قسمت میانی یا حتی نزدیک مچ ایجاد شود.
Fashion History Timeline وابسته به Fashion Institute of Technology نمونه های متعددی از آستین های حجیم را در تاریخ لباس ثبت کرده است. در مد دهه ۱۸۲۰، آستین های بسیار بزرگ در قسمت بالای بازو به یکی از عناصر مشخص فرم لباس زنانه تبدیل شده بودند.
در دهه های بعد نیز فرم های حجیم تغییر کردند. برای مثال، در برخی لباس های دهه ۱۸۸۰، آستین های حجیم در قسمت بالای بازو و سه ربع دیده می شدند.
از نظر الگوسازی، افزایش حجم معمولاً با باز کردن الگو، اضافه کردن فضای پارچه و سپس ایجاد چین یا پیلی انجام می شود. مقدار این افزایش تعیین می کند که آستین ظاهری ظریف یا بسیار نمایشی داشته باشد.
به نظرم در این مدل، انتخاب پارچه به اندازه خود الگو اهمیت دارد. پارچه خشک و ایستاتر، حجم پف را واضح تر نگه می دارد؛ در حالی که پارچه نرم و ریزش دار همان الگو را بسیار آرام تر و کم حجم تر نشان می دهد.
آستین بیشاپ؛ حجم آزاد و مچ جمع شده
آستین بیشاپ یا Bishop Sleeve معمولاً در طول خود حجم نسبتاً زیادی دارد و در قسمت مچ با سرآستین، کش یا بند جمع می شود. این ویژگی باعث می شود پارچه در قسمت ساعد آزادانه تر قرار بگیرد و فرم مشخصی اطراف مچ ایجاد کند.
Fashion History Timeline نمونه های تاریخی این فرم را در لباس های قرن نوزدهم ثبت کرده است و آستین بیشاپ را با حجم زیاد و جمع شدن پارچه در قسمت مچ توصیف می کند.
تفاوت آن با آستین پفی در محل تمرکز حجم است. در آستین پفی، حجم می تواند عمدتاً در قسمت تاج یا سرشانه قرار داشته باشد؛ در بیشاپ، حجم در طول آستین بیشتر دیده می شود و در قسمت مچ جمع می شود.
آستین زنگوله ای و کلوش؛ افزایش گشادی به سمت پایین
آستین زنگوله ای یا Bell Sleeve معمولاً از قسمت بالاتر فرم نسبتاً متناسبی دارد و هرچه به سمت پایین می رود، گشادتر می شود. همین افزایش تدریجی باعث ایجاد حالتی شبیه زنگوله می شود.
آستین کلوش نیز بر اساس افزایش گشادی طراحی می شود، اما میزان و شکل این گشادی می تواند متفاوت باشد. این مدل ها با پارچه های ریزش دار معمولاً حرکت زیباتری دارند، در حالی که پارچه های خشک تر می توانند فرم هندسی تری ایجاد کنند.
در تجربه ای که از مقایسه پارچه های مختلف می توان داشت، انتخاب پارچه در این مدل حتی می تواند نتیجه الگو را تغییر دهد. یک الگوی یکسان روی کرپ ریزش دار، ژرسه و پارچه ای خشک سه فرم متفاوت ایجاد خواهد کرد.
«بیشتر بخوانید:
آستین دوبل؛ ترکیب دو لایه در یک طراحی
آستین دوبل یا دو لایه از قرار گرفتن دو بخش قابل مشاهده در آستین شکل می گیرد. نمونه رایج آن تی شرتی است که یک آستین کوتاه روی لایه بلندتر قرار گرفته است.
نکته مهم این است که آستین دوبل با آستین دو تکه یکی نیست. دو تکه بودن الگو فقط به معنای استفاده از چند قطعه پارچه برای ساخت یک آستین است، در حالی که در مدل دوبل، دو بخش در ظاهر نیز قابل تشخیص هستند.
این مدل بیشتر در لباس های کژوال و خیابانی دیده می شود و امکان ایجاد تضاد رنگی یا ترکیب پارچه را فراهم می کند.
«بیشتر بخوانید:
جدول مقایسه انواع آستین
| مدل آستین | ویژگی اصلی | ظاهر غالب | کاربرد رایج |
|---|---|---|---|
| Set-in | اتصال جداگانه به حلقه | کلاسیک | تی شرت، پیراهن، کت |
| Raglan | درز مورب تا یقه | اسپرت | لباس ورزشی و کژوال |
| Dolman | حلقه پایین و آزاد | راحت و آزاد | لباس های گشاد |
| Kimono | اتصال نزدیک به بدنه | یکپارچه | لباس های آزاد |
| Puff | افزایش حجم و چین | نمایشی | لباس های تزئینی |
| Bishop | حجم و مچ جمع شده | رمانتیک | بلوز و پیراهن |
| Bell | گشاد شدن به سمت مچ | فانتزی | لباس های کژوال و مجلسی |
| Double | دو لایه یا دو بخش | لایه ای | تی شرت و استایل خیابانی |
چگونه آستین مناسب را انتخاب کنیم؟
انتخاب مدل انواع آستین باید هم زمان بر اساس فرم لباس، نوع پارچه، کاربرد و میزان آزادی حرکت انجام شود. برای تی شرت ساده، Set-in یا رگلان معمولاً انتخاب های منطقی تری هستند؛ برای لباس های آزاد، دولمن و کیمونو امکان ایجاد فضای بیشتری در قسمت بالاتنه دارند.
اگر هدف ایجاد حجم باشد، پفی و بیشاپ گزینه های مناسب تری هستند. در مقابل، آستین زنگوله ای و کلوش زمانی جذاب تر می شوند که حرکت و ریزش پارچه بخشی از طراحی باشد.
در نهایت، آشنایی با انواع آستین در طراحی و دوخت لباس زمانی ارزشمند است که بتوانیم تفاوت میان نوع اتصال، فرم، حجم و طول آستین را تشخیص دهیم. یک نام به تنهایی اطلاعات کاملی درباره لباس نمی دهد؛ زیرا نتیجه نهایی از ترکیب الگو و پارچه به وجود می آید.
به همین دلیل، هنگام طراحی یا انتخاب لباس بهتر است ابتدا مشخص شود آستین قرار است چه نقشی داشته باشد: ایجاد آزادی حرکت، تأکید بر شانه، افزایش حجم، ایجاد فرم ظریف یا صرفاً اضافه کردن یک جزئیات بصری. بعد از مشخص شدن این هدف، انتخاب الگو و پارچه بسیار دقیق تر خواهد بود.
